Form takibinde asıl soru "olayı nasıl yakalarım" değil, "neyi dönüşüm sayacağım". Doğru kurulum tek bir olaydan oluşmaz. Formu görmek, doldurmaya başlamak, göndermeyi denemek, hata almak ve gerçekten başarılı olmak ayrı olaylardır. Dördünü ayırmadan ne huni kurabilirsiniz ne de dönüşüm rakamınıza güvenebilirsiniz.
Bu ayrımı yapmadan kurulan hesaplarda tablo hep aynı: reklam paneli lead sayıyor, satış ekibi o lead'leri göremiyor.
Google Tag Manager'la nelerin ölçülebileceğinin tam listesi için GTM ile neler takip edilir yazımıza, koda dokunmadan kurulacak diğer ölçümler için mikro dönüşümler yazımıza bakabilirsiniz.
En sık üç kurulum hatası
Teşekkür sayfası görüntülemesini dönüşüm saymak
En yaygın kurulum. Kullanıcı formu gönderiyor, teşekkür sayfasına gidiyor, o sayfa görüntülemesi dönüşüm sayılıyor.
Üç yerden birden kırılır. Modern formların çoğu sayfa değiştirmeden çalışır, yani teşekkür sayfası hiç açılmaz ve dönüşüm asla sayılmaz. İkincisi, kullanıcı geri tuşuna basıp ileri gittiğinde ya da sayfayı yenilediğinde aynı dönüşüm ikinci kez sayılır. Üçüncüsü, teşekkür sayfasının URL'i doğrudan paylaşılabilir ve bağlantıyı açan herkes dönüşüm üretir.
Teşekkür sayfası hâlâ değerli, ama ölçümün tek dayanağı olmamalı. Sayfanın kendisinden nasıl daha fazla iş çıkarılacağını teşekkür sayfası yazımızda anlatmıştık.
Gönder butonuna tıklamayı dönüşüm saymak
İkinci yaygın kurulum. Butona tıklama ölçülür, dönüşüm sayılır.
Sorun şu: butona tıklayan herkes formu göndermiş olmaz. Zorunlu alan boşsa, e-posta formatı hatalıysa ya da doğrulama takıldıysa kullanıcı butona üç kez basar ve üç dönüşüm sayılır. Bu kurulum dönüşüm sayısını sistematik olarak şişirir ve şişirme oranı formun ne kadar hatalı olduğuyla doğru orantılıdır.
Aynı gönderimi iki kez saymak
Üçüncüsü sessiz olanı. GTM üzerinden bir etiket, tema ya da eklenti üzerinden ikinci bir etiket aynı gönderimi ölçer. İki sistem birbirinden habersiz çalışır ve dönüşüm sayısı ikiye katlanır. Panelde her şey iyi görünür.
Bu üçünün ortak sonucu aynı: reklam paneli gerçekte olmayan lead'leri sayar, Smart Bidding bu sinyalle öğrenir ve bütçe yanlış yere akar.
Hangi olayları kurmalısınız?
Dört olay yeterli. Adları serbest ama ayrımı korumak şart.
OlayNe zaman ateşlerNe işe yararform_startKullanıcı ilk alana dokunduğundaFormu kaç kişi ciddiye aldıform_submitGönder denemesi yapıldığındaKaç kişi bitirmeyi denediform_errorDoğrulama ya da sunucu hatası döndüğündeNerede takılıyorlarform_successSunucu başarılı yanıt verdiğindeTek gerçek dönüşüm
Kritik nokta sonuncusu: dönüşüm saydığınız olay yalnızca form_success olmalı. Diğer üçü teşhis için var, optimizasyon sinyali için değil.
GA4'ün otomatik form ölçümü neyi verir, neyi vermez
GA4'te gelişmiş ölçüm açıkken form etkileşimleri otomatik toplanabiliyor ve form_start ile form_submit olayları kutudan çıkar. Bu iyi bir başlangıç ama iki sınırı var.
Birincisi, otomatik form_submit gönderme denemesini yakalar, başarıyı değil. Formunuz doğrulamada takıldıysa olay yine ateşler. İkincisi, otomatik ölçüm standart HTML form yapısına dayanır. Adım adım ilerleyen, JavaScript ile yönetilen ya da üçüncü parti araçla gömülen formlarda beklediğiniz gibi çalışmayabilir.
Pratik yaklaşım: form_start için otomatik ölçümden yararlanın, dönüşümü ise kendi kurduğunuz form_success olayına bağlayın.
form_success nereye bağlanır?
Sıralama tercih listesi gibi düşünün, en üstteki en güvenilir olanı.
Sunucunun başarılı yanıtı. Form gönderimi bir istek yapıyorsa, başarı yanıtı geldiğinde dataLayer'a olay basın. En doğru sinyal budur.
Uygulamanın kendi başarı olayı. Formu yöneten kod zaten "başarılı" durumunu biliyor. O anda dataLayer.push yapmak tek satırlık iştir ve geliştirici bunu birkaç dakikada ekler.
Ekrandaki başarı mesajının belirmesi. Koda erişiminiz yoksa, başarı mesajı DOM'a geldiğinde ateşleyen bir tetikleyici kurulabilir. Çalışır ama sayfa yapısı değişince sessizce bozulur, bu yüzden geçici çözüm sayın.
Teşekkür sayfası görüntülemesi. Yalnızca gerçekten sayfa değişimi varsa ve tekilleştirme kuruluysa.
Hangi yolu seçerseniz seçin, kuruluma benzersiz bir kimlik ekleyin. Sunucunun döndürdüğü kayıt numarası ya da üretilen bir kimlik olabilir. Bu kimlik hem tekilleştirmeyi mümkün kılar hem de reklam panelindeki dönüşümü kendi kayıtlarınızla eşleştirmenizi sağlar.
Form hatalarını nasıl ölçersiniz?
Çoğu hesapta hiç ölçülmeyen ama en hızlı kazanç veren yer burası. Formu terk eden kullanıcının ne yaptığını bilmiyorsanız, formu tahminle kısaltırsınız.
Hata olayına şu parametreleri koyun:
Hatanın alanı. Hangi alan hata verdi (telefon, e-posta, vergi numarası).
Hatanın tipi. Zorunlu alan boş mu, format mı hatalı, sunucu mu reddetti.
Hata metni. Kullanıcıya gösterilen mesajın kendisi. Anlaşılmayan mesajlar en büyük terk sebebi.
Adım. Çok adımlı formda kaçıncı adımda oldu.
Bu dört parametreyle bir hafta veri topladığınızda genelde şunu görürsünüz: hataların büyük kısmı tek bir alandan geliyordur. Türkiye'de en sık suçlular telefon numarası formatı, boşluklu ya da başında sıfır olan numaraları reddeden doğrulamalar ve vergi numarası alanları.
Önemli kural: hata olayına kullanıcının girdiği değeri koymayın. Alan adı ve hata tipi ölçülür, alanın içeriği ölçülmez. Analitik sistemine ad, e-posta, telefon gibi kişisel veri göndermek hem platform politikalarına aykırı hem gereksiz bir risk.
Hangi alanın ne kadar dönüşüm kaybettirdiğini form optimizasyonu yazımızda ayrıntılı ele almıştık. Hata ölçümü, o yazıdaki kararları tahminle değil veriyle almanızı sağlar.
Form hunisi nasıl kurulur?
Dört olay kurulduğunda huni kendiliğinden oluşur. GA4'te keşif bölümündeki huni analizini kullanın ve adımları şöyle tanımlayın:
Form sayfasının görüntülenmesi (ya da formun ekranda görünmesi)
form_start (ilk alana dokunma)
form_submit (gönderme denemesi)
form_success (doğrulanmış başarı)
Dört olay, üç geçiş, tek dönüşüm. Dönüşüm olarak yalnızca doğrulanmış başarı sayılır.
Bu dört adım arasındaki üç geçiş, üç farklı sorunu ayırt eder:
1'den 2'ye düşük geçiş: İnsanlar formu görüyor ama başlamıyor. Sorun formda değil, formun etrafında. Teklif zayıf, form yanlış yerde ya da form gereğinden uzun görünüyor. Uzun formlarda "ilk bakışta biteceği hissi" belirleyicidir.
2'den 3'e düşük geçiş: İnsanlar başlıyor ama bitirmiyor. Sorun alan sayısı, zorunlu alanlar ya da kullanıcının vermek istemediği bir bilgi. Alan alan terk noktasını görmek isterseniz her alanın ilk odaklanmasını ayrı ölçebilirsiniz.
3'ten 4'e düşük geçiş: Bu en pahalı kayıp ve tamamen sizin hatanız. İnsanlar göndermeyi deniyor ama olmuyor. form_error verisi burayı doğrudan açıklar.
Huniyi mutlaka kırılımlarla okuyun: cihaz, tarayıcı, kanal ve açılış sayfası. Formun mobilde ya da tek bir tarayıcıda kırıldığı vakalar toplam rakamın içinde görünmez, kırılımda hemen ortaya çıkar.
Huni kurmanın genel mantığını ve GA4 keşif ekranını GA4 huni keşfi yazımızda adım adım anlattık.
Nereye gönderilir?
Olaylar kurulduktan sonra iki hedef var ve ikisi de aynı kaynaktan beslenmeli.
GA4'te anahtar olay. Yalnızca form_success anahtar olay işaretlenir. Diğer üçü normal olay olarak kalır, huni ve teşhis için kullanılır.
Google Ads dönüşümü. Yine yalnızca form_success. Dönüşüm eyleminde sayma kuralını "bir tane" yapın, çünkü aynı kullanıcının iki kez form doldurması ikinci bir müşteri anlamına gelmez.
Aynı dönüşümü hem GA4'ten aktarıp hem Ads etiketiyle saymayın. Çift sayımın nasıl fark edileceğini ve iki panel arasındaki farkın normal bandını GA4 ile Ads uzlaştırma yazımızda yazdık.
Lead toplayan işlerde bir adım daha var: form dolduran herkes müşteri adayı değil. Satış ekibinin "nitelikli" dediği lead'leri geri besleyebilirseniz, Smart Bidding form sayısını değil satılabilir lead'i optimize etmeye başlar. Bunun kurulumu çevrimdışı dönüşümler yazımızda.
Spam gönderimler ölçümünüzü nasıl bozuyor?
Bu bölümü kendi sitemizde yaşadığımız için yazıyoruz.
İletişim formumuza gelen gönderimlerin büyük çoğunluğunun otomatik soğuk satış spam'i olduğunu fark ettik. Klasik önlemler yetmedi: gizli alan (honeypot) tuzağı zaten kuruluydu ve aşılıyordu, gönderimler günün her saatine ve farklı IP'lere dağıldığı için hız sınırı da tetiklenmiyordu. Yani gönderen taraf JavaScript çalıştıran gerçek bir tarayıcı davranışı sergiliyordu.
Spam'i puanlayıp işaretleyen bir katman kurduk. Asıl kritik nokta ölçüm tarafında çıktı: spam gönderimi de kullanıcıya "başarılı" yanıtı döner. Bunun sebebi bilinçli, çünkü bota yakalandığını söylememek gerekir. Ama dönüşüm olayınızı sadece "başarılı yanıt" koşuluna bağlarsanız, her spam gönderimi analitik sisteminize bir lead olarak yazılır.
Sonucu şu: reklam paneliniz günde birkaç sahte lead sayar, o veriyle CPA hesaplarsınız, Smart Bidding o sinyalle öğrenir ve bütçe sahte lead getiren yere kayar.
Çözüm basit ama kurulumda bilinçli bir ayrım gerektiriyor. Dönüşüm olayı, sunucunun kullanıcıya döndüğü yanıta değil, kaydın gerçekten geçerli sayıldığı dala bağlanmalı. Spam olarak işaretlenen gönderim kullanıcıya başarı gösterir ama ölçüm olayını üretmez.
İkinci koruma tekilleştirme: her gönderime benzersiz bir kimlik verin ve olayla birlikte gönderin. Böylece geri tuşu, sayfa yenilemesi ya da tarayıcının yeniden gönderimi ikinci bir dönüşüm yaratmaz.
Hızlı kontrol listesi
Dört olay ayrı ayrı kurulu: başlatma, gönderme denemesi, hata, doğrulanmış başarı
Dönüşüm olarak yalnızca doğrulanmış başarı sayılıyor
Başarı olayı sunucu yanıtına ya da uygulamanın kendi başarı durumuna bağlı
Her gönderimin benzersiz bir kimliği var ve tekilleştirme çalışıyor
Aynı gönderim ikinci bir etiketle tekrar ölçülmüyor
Hata olayında alan adı, hata tipi ve adım var, kişisel veri yok
GA4'te yalnızca başarı olayı anahtar olay işaretli
Ads dönüşüm eyleminde sayma kuralı "bir tane"
Form hunisi kurulu ve cihaz, tarayıcı, kanal kırılımıyla okunuyor
Spam ya da geçersiz gönderimler dönüşüm olayını üretmiyor
Nitelikli lead geri beslemesi planlanmış
Dijital Kafa yorumu
Form takibi teknik bir konu gibi duruyor ama sonuçları doğrudan ticari. Yanlış kurulmuş bir form ölçümü yalnızca raporu bozmaz, bütçenin nereye akacağına karar veren sinyali bozar. Sahte lead'i optimize eden bir kampanya, zamanla gerçekten sahte lead getirmekte ustalaşır.
Denetimlerde form ölçümüne baktığımızda genelde iki uçtan biriyle karşılaşıyoruz: ya hiç ölçülmüyor ya da her şey ölçülüyor ve hepsi dönüşüm sayılıyor. Doğrusu ortada. Çok ölçün, az dönüşüm sayın.
Kendi hesabınızda bu ayrımı kuramadıysanız veri ölçümleme tarafında yaptığımız iş tam olarak bu. Konuşmak isterseniz bize yazın.